نوروز، جشن آغاز سال، امروزه در ایران و کشورهای دیگر «جهان ایرانی» به عنوان مهمترین جشن سال، اهمیت خاصی دارد. هرچند که در طول تاریخ ایران، جشنهای مهرگان، سده، آبانگان، یلدا، و جشنها و مراسم دیگر ملی، همیشه با شکوه خاصی جشن گرفته می شدند و حتی در بعضی موارد، اهمیت آنها از نوروز نیز بیشتر بوده، اما جشن نوروز تنها نمونه این جشنهای ملی است که همواره اهمیت خود را حفظ کرده و در برابر اقداماتی که برای محدود کردن آن صورت گرفته، همیشه ایستاده است.
خاصیت فرا-ملیتی و فرا-دینی نوروز یکی از دلایل اصلی این استقامت و همگانی بودن آن در بین مردمان مختلف است. نوروز در طول تاریخ، همیشه به عنوان جشنی متحد کننده و بدون وابستگی های نژادی، زبانی، و دینی مطرح بوده و تمام مردمی که به صورتی وابسته به جهان فرهنگی ایرانی بوده اند، آنرا به عنوان جشن آغاز سال خود قبول کرده اند. در این گفتار به بررسی نوروز در تاریخ ایران و ریشه های آن خواهیم پرداخت.

نوروز در تاریخ
دانش ما از آغاز جشن گرفتن نوروز بسیار محدود است. مدارک نوشتاری در تاریخ ایران، تا قبل از قرن اول بعد از میلاد ذکری از نوروز نمی کنند. هرچند که بسیاری از محققان بر این عقیده هستند که یکی از دلایل ساختمان مجموعه پارسه (تخت جمشید)، جشن گرفتن نوروز و بارعام نوروزی شاهنشاهان هخامنشی بوده، اما نبود هیچگونه نشانه ای از وقوع این مراسم در دوران هخامنشی، برای بعضی از دانشمندان این سوال را پیش آورده که آیا نوروز در دوران باستانی به عنوان یک مراسم دولتی جشن گرفته می شده یا نه؟
نخستین برخورد ما با نوروز در مدارک تاریخی به سلطنت ولاش اول اشکانی باز می گردد. ولاش اول را عموما" پایه گذار بسیاری از مراسم ایرانی از جمله سده می دانند و نوشته شدن قسمتهایی از اوستا را نیز به دوران او نسبت می دهند. متاسفانه کمبود مدارک کامل ما را از تحقیق لازم در مورد جزئیات برگزاری نوروز در دوران اشکانی محروم می کند.
برعکس، از مراسم نوروز در دوران ساسانی(650-224 پ م) اطلاعات جامعی در دست داریم. کتیبه های ساسانی، پند نامه ها و دیگر قطعه های ادبیات ایرانی میانه، از برگزاری جشن سال نو در دربار ساسانی صحبت می کنند. مراسم بار نوروزی که در آن شاهنشاه برای تمام اعضای دولت و نمایندگان ملت، بارعام ترتیب می داد، از بازمانده های مراسم ساسانی است.
مراسم بارعام شاهانه در دوران بعد از اسلام نیز باقی ماند و تمام شاهان ایران، حتی پادشاهانی که از اصل غیر ایرانی میامدند (مانند سلاطین غز و مغول) نیز دربار خود را برای برگزاری رسوم ایرانی و از جمله نوروز آماده می کردند. در دربار خلفای عباسی که از بسیاری جهات خود را ادامه شاهنشاهان ساسانی می دانستند، نوروز از مهمترین جشنهای سال بود و بار نوروزی با تمام جلال و شکوه آن انجام می گرفت.....

ادامه مطلب را کلیک کنید

جشن چهارشنبه‌سوری روز خاصی برای آتش‌افروزی و پریدن از روی آتش است. غروب آخرین سه‌شنبة سال یا همان شبِ آخرین چهارشنبة سال موعدی است كه در آن همه برای برپایی این جشن به تكاپو می‌افتند.

.به نظر می‌رسد روشن كردن آتش به آیین زرتشتی برمی‌گردد اما دكتر نیك‌نام می‌گوید: «چهارشنبه‌سوری رسم زرتشتی‌ها نیست. اصلاً زرتشتی‌ها هفته ندارند و شنبه و چهارشنبه ندارند تا جشن چهارشنبه‌سوری در كار باشد.» آذرمیدخت مزداپور نیز می‌گوید: «ما فقط برای همراهی با دوستان و هم‌محلی‌ها از روی آتش می‌پریم و این روز را جشن می‌گیریم. معمولاً این روز مراسم اوستاخوانی در خانه‌های زرتشتیان برقرار است و هفت نوع میوة خشك مثل كشمش، انجیر، بادام، خرما،‌توت و پسته به مهمانان می‌دهند.»

هفت میوة خشك زرتشتی‌ها شباهت زیادی به آجیل چهارشنبه‌سوری دارد كه خوردنش در این شب واجب است. در بسیاری از شهرها آش ترشی هم به نام این شب با چند نوع سبزی درست می‌شود.

چهارشنبه‌سوری هم روز پُركاری برای زنان است و هم رسم‌هایی دارد كه مختص زنان است. فال‌گوش ایستادن یكی از این رسم‌هاست كه در آن چند زن یا دختر جوان نیت‌هایی می‌كنند، پشت دیواری می‌ایستند و به حرف‌های رهگذران گوش می‌دهند و سپس با تفسیرِ حرف‌هایی كه می‌شنوند پاسخ نیت خود را می‌گیرند. رسم دیگرْ قاشق‌زنی است. به این ترتیب كه زنان و حتی پسران جوان چادری به سر می‌كنند، روی خود را می‌گیرند و به در خانة همسایه‌ها و دوستان می‌روند. صاحبخانه از سر و صدای قاشق‌هایی كه به كاسه می‌خورد، در خانه را باز می‌كند و آجیل چهارشنبه‌سوری، شیرینی، شكلات، نقل و حتی پول به كاسة آنها می‌ریزد.

چهارشنبه‌سوری برای پسران و مردان جوان هم روز پرجنب‌وجوشی است. در روستاهای لرستان، مردان جوان قبل از غروب اسب‌هایشان را بیرون می‌آورند و نمایشی اجرا می‌كنند. در شهرهای دیگر، پسران برای ایجاد هیاهو دست به ابتكارهای عجیب و غریب می‌زنند. در بعضی جاها كوزه‌های گلی را با باروت پر می‌كنند و روی آن را می‌كوبند تا سفت شود، بعد سپس فتیله‌ای در كوزه می‌گذارند و با آتش زدن فتیله این‌طور به نظر می‌رسد كه از كوزه آتش بیرون می‌زند. یا ممكن است موشك‌هایی از كاغذهای براق در مدل‌های مختلف درست كنند و در آن باروت بریزند و روی پشت‌بام‌ها فتیله‌اش را آتش بزنند و به هوا بیندازند.

در بسیاری از نقاط ایران، اعتقاد بر این است كه باید چهارشنبه‌سوری از خانه بیرون رفت و همراه بقیة مردم جشن گرفت و شاد و سرخوش بود تا سال جدید سالی شاد و پر از موفقیت باشد.

چهارشنبه سوری در شهرهای مختلف تهران : شیراز - مازندران - گیلان ....

ادامه مطلب کلیک کنید.

چرا كاخ سفید ، سفید است؟

كاخ سفید ، از روز نخست سفید نبوده یا همیشه كاخ سفید نامیده نمی شده است. اما همیشه اقامتگاه رسمی رئیس جمهور آمریكا بوده است.

این كاخ ، كهن ترین ساختمان متعلق به حكومت فدرال امریكاست كه سنگ بنایش در روز 13 اكتبر 1792 گذاشته شد. طراح این كاخ را یك معمار ایرلندی تبار به نام جمیز هوبان بود كه در مسابقه معماری برای گزینش طرح خانه رئیس جمهور برنده شد.

كاخ سفید در آغاز خانه رئیس جمهور ، بنای رئیس جمهور وحتی قصر رئیس جمهور نامیده میشد . پس چطور شد كه كاخ سفید نام گرفت؟ این كاخ ، در اصل از سنگ سیاه متمایل به خاكستری ساخته شده بود و در جریان جنگ سال 1812 میلادی، سربازان برتیانیا به واشنگتن یورش آوردند و این كاخ را در روز 24 اوریك 1814 به آتش كشیدند . از انهمه فقط دیوار های كاخ برجای ماند.

با نظارت جمیز هوبان، كاخ نوسازی شد و تمام كارهایش در سال 1817 میلادی به پایان رسید. برای آنكه سیاهیهای ناشی از آتش سوزی پوشانده شود، كاخ را سفید كردند از آن روز به بعد این بنا را كاخ سفید نامیده اند ولی فقط در سال 1902 میلادی بود كه تئودور روزولت ، آن را نام رسمی كاخ رئیس جمهور قرار داد. نكته جالب توجه اینجاست كه بسیاری از اتاقهای كاخ سفید را با نام رنگشان می شناسند اتاق ابی ، كه بیضی شكل است اتاق پذیرایی رئیس جمهور و خانواده است اتاق سرخ با اشیائی از دوران امپراتوری آراسته شده است اتاق سبز با اشیایی از دوران ریاست جمهوری جان آدامز و تامس جفرسون تزئین شده است یك مهمانخانه گل سرخ در طبقه بالا وجود دارد كه رئیس جمهور و خانواده اش در آن زندگی می كنند.

خزه اسپانیایی چیست؟

بسیاری از مردم در نیمه كره غربی ، خزه اسپانیایی را دیده اند بی آنكه براستی بدانند چیست؟ در جنوب آمریكای شمالی ، خزه اسپانیایی به شكل نوارهایی دراز و خاكستری رنگ دیده میشود كه  از شاخه های بلوط، كاج و سرو آویخته شده است.

نكته جالب و شگفت آور اینجاست كه خزه اسپانیایی نه (خزه) است نه (اسپانیایی) است ! این (خزه ) در واقع گیاه گلداری است كه به خانواده آناناس تعلق دارد و در مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر كه هوائی مرطوب دارند می روید.

كسی نمیداند كه چرا نام (خزه اسپانیایی) را بر این پدیده طبیعی داده اند. چون نامهای دیگری مانند ریش پیرمرد، یا خزه جنوبی یا خزه فلوریدایی نیز بر آنها نهاده شده بوده است.

تخمهای این گیاه را باد به پوسته زبر تنه و شاخه های درختها می رساند، آنها نیز در همانجا می مانند و جوانه می زنند. این گیاه غذایش را از هوا و گرد و غبار تامین میكند و از درخت فقط به عنوان منزلگاه یا تكیه گاهی برای رشد خود استفاده میكند.

برگهای دراز و باریك این گیاه را پرزهای ریزی پوشانده است كه رطوبت لازم را برایش جذب میكند. گلهای این گیاه، كوچك اند. وقتی خزه اسپانیایی را خشك و نگهداری میكنند، موی نباتی نامیده میشود از این مو برای پر كردن تشك، لحاف ، بالش ، زین و انواع اسباب بازی استفاده میكنند.

برای بدست آوردن این موی نباتی ، پوشش خاكستری بیرون آن را در آب می خیسانند یا می كوبند. سپس نسجهای سخت باقیمانده را در آفتاب خشك می كنند یا جائی كه رنگشان تقریبا سیاه شود.

یكی از مشكلاتی كه در استفاده از خزه اسپانیایی وجود دارد این است كه گیاه مزبور در فصل زمستان مخصوصا" در برخی از مناطق جنوب امریكا به محل خوبی برای زندگی شپشه قوزه  پنبه تبدیل میشود.

چگونه آبشار نیاگارا پدید آمد؟

آبشار نیاگارا بر مسیر رودخانه نیاگارا ، در 50 كیلومتری شمال شهر بوفالو در غرب ایالت نیویورك قرار دارد. رود نیاگارا از دریاچه ایری سرچشمه می گیرد و  آب چهار تا از دریاچه های بزرگ پنجگانه را به دریاچه اونتاریوزهكشی می كند. این رودخانه در نیمه راه مسیر 58 كیلومتریش از لبه صحره ای بلند به پایین می ریزد و بدینسان آبشار نیاگارا ساخته می شود!

آبشار نیاگارا در اصل از دو آبشار بزرگ – یكی آبشار نعل اسبی در كانادا و دیگری آبشار آمریكایی در خاك آمریكا تشكیل میشود. در هر دقیقه نزدیك به 94 درصد از آب نیاگارا یاچیزی در حدود 84 میلیون گالن آب از آبشار نعل اسبی سرازیر میشود.

زمین شناسان آبشار نیاگارا رابسیار جوان می دانند و می گویند عمرش از 10 هزار یا 15 هزار سال بیشتر نیست. د ر عصر یخبندان ، یخچالهای طبیعی ، تمام مناطقی را كه امروزه منطقه نیاگارا نامیده میشود، پوشانده بودند. همزمان با  ذوب شدن یخها، دریاچه ایری تشكیل شد. آبی كه از این دریاچه سرریز می شد در سمت شمال، راهی پیدا كردن و به صورت یك رودخانه درآمد.

رودخانه مزبور در سمت شمال پیش رفت و به یك پرتگاه بزرگ سنگی رسید كه رویش را لایه ای از سنگ آهك پوشانده بود، و در همین نقطه بود كه آبشار اصلی نیاگارا را پدید آورد. از آن زمان تاكنون، نیروی فراوان آب، مقداری از صخره ها را فرسوده و آبشار را عقب تر برده است، آبشار كنونی نیاگارا نزدیك به 11 كیلومتر از نقطه اولیه اش عقب تر رفته است!

نخستین گزارش مربوط به آبشار نیاگارا در سال 1697 میلادی تهیه شد. این گزارش را یك مبلغ مذهبی و كاشف فرانسوی به نام پدرلوئی هانپن نوشته بود. پدر هانپن ، در سال 1678 میلادی ضمن سفری به د نیای جدید همراه با سوردولاسال، آبشار مزبور را دیده بود.

چرا وقتی كسی عطسه می كند می گوئیم "عافیت باشد"؟

هر گاه دوستی عطسه كند می گوئیم "عافیت باشد". آلمانیها می گویند "سلامت باشید". ایتالیائیها می گویند "شادی". در كشورهای خاور دور و نزدیك ، مردم  دو دستشان را به هم می زنند و سرشان را رو به عطسه كننده، تعظیم كنان، پایین می اورند.

یك توضیح كه  در این خصوص داده شده است با خرافات ارتباط پیدا می كند. می گویند این رسمها وقتی پیدا شد كه انسان اولیه گمان میكرد كه روح یا جان هر كس به شكل هوا یادر تنفس او است و در درون كاسه سرجا دارد.

به همین علت ، عطسه ممكن است این روح را برای مدتی كوتاه یا برای همیشه از كاسه سر بیرون كند، مگر آنكه خداوند مانع شود. عبارت "عافیت باشد" ، در اصل ، توعی توسل به خداوند بوده است كه جلوی بیرون رانده شدن روح را بگیرد . عده ای از مردم در برابر عطسه كننده سرفرود می آورند و با این كار می خواستند بگویند كه "امیدوارم روحت از بدنت نگریزد."

ولی برخی از كارشناسان براین باورند كه گفتن عبارت "عافیت باشد" نشانه خرافات نیست. آنها می گویند این رسم از زمانی آغاز شد كه بیماری طاعون سراسر آتن را فرا گرفته بود. عطسه ، معمولا" نخستین نشانه ابتلای شخص به طاعون بود.

رومیها این رسم را باخودشان به بریتانیا بردند. وقتی مردم بریتانیا به طاعون مبتلا شدند ، عبارت "عافیت باشد" را  درست با همان منظوری كه آتنی ها به كار برده بودند به زبان می آورند یعنی از خداوند می خواستند شخصی را كه امكان مردن داشت از مرگ نجات دهد.

البته در كنار عطسه ، خرافات بسیاری پدید آمده است از جمله عده ای می گویند ممكن است حوادثی برای عطسه كننده رخ دهد، پس او باید كمی درنگ كند. بروز عطسه نیز در بروز یا عدم بروز حادثه مهم تلقی می شود.

ماسه چگونه ساخته می شود؟

هر گاه تخته سنگ بزرگی در معرض باد ، باران و یخبندان قرار گیرد، متلاشی شود و به ذرات ریزتری تبدیل شود، بطوری كه ابعاذ  ذرات مزبور از یك صدم میلی متر تا دو میلی متر برسد، این ذرات را "ماسه" می نامند.

چون ماسه از  دانه های بسیار ریز كانیهای تشكیل دهنده سنگها ساخته می شود، هر یك از این كانیها نیز ممكن است در ماسه یافت شود. كانی اصلی ماسه، كوارتزیا در كوهی است چون كانی بسیار سختی ایت و بوفور وجود دارد. بعضی از سنگها  تا 99  درصد كوارتز خالص دارند. كانیهای دیگری كه گاه د ر ماسه یافت می شوند.عبارتند از فلدسپار، كالسیت، میكا (تلق)، سنگهای آهن، و مقادیر كمی لعل ، تورمالیز و تپاز

هر جا كه سنگها در معرض باد و باران بوده اند ماسه نیز یافت می شود. یكی از مناطق ما سه خیز اصلی ، ساحل دریا ست. در اینجا تاثیر جذر و مد برسنگها، تاثیر ماسه بادی كه به سنگها می كوبد و تجزیه شدن بعضی از كانیها سنگها به وسیله نمك آب دریا، همگی باعث تشكیل ماسه می شود.

اما چرا در بیابانها ماسه پیدا می شود؟ بیشتر ماسه نرم بیابانها را باد آورده است. در بعضی جاها ممكن است ماسه های بیابان به دنبال تجزیه سنگها تشكیل شده باشد. در بعضی جاهای دیگر، بیابان در گذشته های  دور، دریا بوده است و هزاران سال پیش ، پس از عقب نشینی آب، ماسه برجای مانده است.

ماسه ، از مصالح بسیار مفید است. در بتون سازی ، شیشه سازی و سنباده سازی و در شبكه های تصفیه آب به عنوان صافی به كار میرود.